Nhà máy chip của Sony lại cần đến… ruộng lúa

Nghe khá lạ, nhưng đây là chuyện có thật đang diễn ra ở Kumamoto, Nhật Bản.

Sony Semiconductor có nhà máy sản xuất cảm biến hình ảnh (CMOS image sensor) lớn nhất của mình tại đây. Ngành bán dẫn tiêu tốn lượng nước khổng lồ và đòi hỏi độ tinh khiết cực cao (Ultra Pure Water) để rửa sạch các tấm wafer. Tại Kumamoto – nơi 100% nước sinh hoạt và công nghiệp dựa vào nguồn nước ngầm tự nhiên, bảo vệ nguồn nước ngầm đối với Sony không chỉ là trách nhiệm môi trường, mà còn là sự sống còn của dây chuyền sản xuất.

Từ năm 2003, Sony đã bắt đầu một chương trình đặc biệt: bắt tay với nông dân, hợp tác xã nông nghiệp (JA), chính quyền địa phương và các tổ chức môi trường để dẫn nước vào các cánh đồng lúa trong mùa không canh tác (mùa nghỉ). Lớp đất ruộng này đóng vai trò như một màng lọc tự nhiên, giúp nước thấm sâu xuống và bổ sung lại tầng nước ngầm.

Nhờ đó, mỗi năm chương trình đã bổ sung hơn 3 triệu m³ nước ngầm (tương đương khoảng 2,5 lần thể tích sân vận động Tokyo Dome) — vượt qua cả lượng nước mà nhà máy khai thác sử dụng.

Thậm chí, nhân viên Sony và gia đình còn tham gia trồng và thu hoạch lúa cùng nông dân. Số gạo thu hoạch được đưa thẳng vào phục vụ tại căng-tin của công ty.

Điều thú vị ở đây là: một nhà máy bán dẫn siêu hiện đại cuối cùng lại phải gắn bó mật thiết với người nông dân, ruộng lúa và toàn bộ hệ sinh thái lưu vực sông.

Sony hiểu rằng: không thể giải quyết bài toán tài nguyên chỉ trong phạm vi hàng rào nhà máy. Muốn sản xuất bền vững hàng chục năm, doanh nghiệp phải cùng cộng đồng quản lý hệ sinh thái chung.

(Gần đây khi TSMC xây cụm nhà máy khổng lồ ngay cạnh Sony tại Kumamoto, họ cũng phải lập tức tham gia vào mô hình bảo vệ nước ngầm này để được cộng đồng địa phương chấp thuận).

Nhìn từ góc độ Việt Nam, đây là bài học rất đáng suy ngẫm:

Nếu những năm tới chúng ta đón làn sóng xây dựng các fab bán dẫn và cơ sở sản xuất công nghệ cao, bài toán tài nguyên (đặc biệt là nước và xử lý nước thải) sẽ được giải quyết thế nào?

Doanh nghiệp sẽ chỉ xử lý khép kín trong khuôn viên của họ, hay sẽ cùng chính quyền và người dân địa phương quản trị cả một lưu vực sinh thái?

Ngành chip nghe rất “high-tech”, nhưng để vận hành được, nền tảng cốt lõi vẫn phải tựa vào những thứ vô cùng nguyên bản: nước, điện, đất đai và sự đồng thuận của cộng đồng xung quanh.